Lương gross không phải chi phí thật của một nhân viên. Ngoài số tiền ghi trong hợp đồng, công ty còn phải đóng thêm 21,5% cho các quỹ bảo hiểm bắt buộc.
Bài viết này dành cho chủ doanh nghiệp nhỏ, người làm nhân sự, và cả người lao động muốn hiểu khoảng cách giữa con số công ty chi và con số mình nhận.
Phần bảo hiểm công ty phải đóng
| Khoản | Người lao động đóng | Công ty đóng |
|---|---|---|
| Bảo hiểm xã hội | 8% | 17,5% |
| Bảo hiểm y tế | 1,5% | 3% |
| Bảo hiểm thất nghiệp | 1% | 1% |
| Tổng | 10,5% | 21,5% |
Phần công ty đóng không trừ vào lương nhân viên — đó là chi phí thêm của doanh nghiệp.
Ba con số của cùng một nhân viên
Với lương gross 20 triệu đồng:
| Góc nhìn | Con số |
|---|---|
| Công ty chi ra | 24.300.000 đ |
| Ghi trong hợp đồng (gross) | 20.000.000 đ |
| Nhân viên nhận về (net) | 17.780.000 đ |
Khoảng cách giữa chi phí của công ty và tiền nhân viên nhận là 6.520.000 đồng, tức 26,8% chi phí. Toàn bộ khoản này đi vào quỹ bảo hiểm và ngân sách thuế, không ai giữ.
Bảng chi phí theo mức lương
Tính cho nhân viên không có người phụ thuộc, làm ở vùng I:
| Lương gross | Công ty đóng BH | Tổng chi phí công ty | Nhân viên nhận | Tỷ lệ net/chi phí |
|---|---|---|---|---|
| 10 triệu | 2.150.000 đ | 12.150.000 đ | 8.950.000 đ | 73,7% |
| 15 triệu | 3.225.000 đ | 18.225.000 đ | 13.425.000 đ | 73,7% |
| 20 triệu | 4.300.000 đ | 24.300.000 đ | 17.780.000 đ | 73,2% |
| 30 triệu | 6.450.000 đ | 36.450.000 đ | 26.215.000 đ | 71,9% |
| 50,6 triệu | 10.879.000 đ | 61.479.000 đ | 42.808.300 đ | 69,6% |
| 60 triệu | 10.973.000 đ | 70.973.000 đ | 50.274.400 đ | 70,8% |
| 100 triệu | 11.373.000 đ | 111.373.000 đ | 80.085.100 đ | 71,9% |
Đáng chú ý: từ mốc 50,6 triệu đồng trở lên, phần bảo hiểm công ty đóng gần như đứng yên vì đã chạm trần đóng BHXH và BHYT (20 lần mức tham chiếu, hiện bằng lương cơ sở).
Trần đóng bảo hiểm làm thay đổi bài toán
Trần đóng BHXH và BHYT là 20 lần mức tham chiếu, tức 50.600.000 đồng mỗi tháng. Trần BHTN là 20 lần lương tối thiểu vùng.
Hệ quả với doanh nghiệp: chi phí bảo hiểm tăng tuyến tính đến mốc 50,6 triệu, rồi gần như phẳng.
| Lương gross | Công ty đóng BHXH | Công ty đóng BHYT | Công ty đóng BHTN |
|---|---|---|---|
| 40 triệu | 7.000.000 đ | 1.200.000 đ | 400.000 đ |
| 50,6 triệu | 8.855.000 đ | 1.518.000 đ | 506.000 đ |
| 60 triệu | 8.855.000 đ | 1.518.000 đ | 600.000 đ |
| 100 triệu | 8.855.000 đ | 1.518.000 đ | 1.000.000 đ |
| 150 triệu | 8.855.000 đ | 1.518.000 đ | 1.062.000 đ |
Từ mức 106,2 triệu đồng (vùng I), toàn bộ chi phí bảo hiểm công ty đóng cố định ở 11.435.000 đồng, không tăng nữa.
Điều này có ý nghĩa khi cân nhắc cơ cấu nhân sự: trả cho một người 100 triệu đồng tốn ít bảo hiểm hơn đáng kể so với trả cho ba người mỗi người 33 triệu đồng.
Các chi phí khác ngoài lương và bảo hiểm
Bảng trên chỉ gồm lương và bảo hiểm bắt buộc. Chi phí thực của một nhân viên còn gồm:
Chi phí trực tiếp:
- Phí công đoàn (doanh nghiệp đóng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH)
- Thưởng tháng 13, thưởng hiệu quả
- Phúc lợi: bảo hiểm sức khỏe tư nhân, ăn trưa, đi lại, điện thoại
- Thiết bị làm việc, phần mềm, bản quyền
Chi phí gián tiếp:
- Mặt bằng, điện nước, internet tính theo đầu người
- Chi phí tuyển dụng và đào tạo ban đầu
- Thời gian quản lý và chi phí hành chính nhân sự
Tổng các khoản này thường đẩy chi phí thực lên 1,4–1,7 lần lương gross tùy ngành và quy mô. Con số 1,215 lần trong bảng trên là mức sàn, chỉ gồm những khoản luật buộc phải đóng.
Khi lập ngân sách tuyển dụng
Cách tính nhanh cho ngân sách: lấy lương gross dự kiến nhân 1,215 để có chi phí bắt buộc, rồi cộng các khoản phúc lợi và chi phí gián tiếp của công ty bạn.
Ví dụ ngân sách 500 triệu đồng mỗi tháng cho một nhóm:
500.000.000 ÷ 1,215 ≈ 411.500.000 đồng
Đó là tổng lương gross bạn có thể trả, tương đương khoảng 4 người lương 20 triệu và 4 người lương 83 triệu, hoặc các tổ hợp khác.
Khi thương lượng lương với nhân viên
Khoảng cách giữa con số công ty chi và con số nhân viên nhận hay gây hiểu lầm ở cả hai phía.
Nhân viên nhìn vào 17,78 triệu đồng và nghĩ công ty chi đúng 20 triệu. Công ty nhìn vào 24,3 triệu và nghĩ đã trả rất nhiều. Cả hai đều đúng ở góc của mình.
Minh bạch con số này giúp cuộc thương lượng thực chất hơn. Nhiều công ty ghi rõ trong thư mời làm việc cả ba con số: tổng chi phí, lương gross và lương net dự kiến.
Thử việc và hợp đồng dịch vụ
Với hợp đồng thử việc dưới 1 tháng hoặc hợp đồng dịch vụ, thường không phát sinh bảo hiểm bắt buộc, nên chi phí công ty bằng đúng số tiền trả.
Tuy nhiên đây không phải cách tiết kiệm bền vững. Pháp luật quy định rõ các trường hợp phải ký hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm; dùng hợp đồng dịch vụ để né bảo hiểm cho công việc có tính chất lao động thường xuyên là vi phạm, và doanh nghiệp có thể bị truy thu cùng xử phạt.
Tính cho trường hợp của bạn
Công cụ tính lương gross net trên trang này có phần “Chi phí người sử dụng lao động” ngay dưới bảng chi tiết, hiển thị sẵn từng khoản công ty phải đóng và tổng chi phí. Bạn có thể nhập mức lương dự kiến để lập ngân sách nhanh.