Câu trả lời ngắn: với lương gross 20 triệu đồng, không có người phụ thuộc, bạn thực nhận 17.780.000 đồng mỗi tháng. Nếu có một người phụ thuộc, con số lên 17.900.000 đồng vì bạn không còn phải nộp thuế.
Phần còn lại của bài viết bóc tách từng khoản để bạn hiểu tiền đi đâu, và biết cách kiểm tra lại bảng lương của mình.
Tiền bị trừ ở hai cửa
Từ lương gross đến lương net, tiền đi qua đúng hai cửa theo thứ tự này:
- Bảo hiểm bắt buộc — trừ trước, tổng 10,5%
- Thuế thu nhập cá nhân — tính trên phần còn lại, sau khi trừ giảm trừ gia cảnh
Thứ tự rất quan trọng. Nhiều người tính sai vì áp thuế ngay lên 20 triệu, trong khi thực tế thuế chỉ tính sau khi đã trừ bảo hiểm và giảm trừ.
Bước 1: Trừ bảo hiểm 2.100.000 đồng
Người lao động đóng 10,5% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm:
| Khoản | Tỷ lệ | Số tiền |
|---|---|---|
| Bảo hiểm xã hội | 8% | 1.600.000 đ |
| Bảo hiểm y tế | 1,5% | 300.000 đ |
| Bảo hiểm thất nghiệp | 1% | 200.000 đ |
| Tổng | 10,5% | 2.100.000 đ |
Sau bước này, thu nhập chịu thuế của bạn là 20.000.000 − 2.100.000 = 17.900.000 đồng.
Lưu ý: mức 20 triệu nằm dưới trần đóng bảo hiểm nên toàn bộ lương đều phải đóng. Trần đóng BHXH và BHYT là 20 lần mức tham chiếu, tức 50,6 triệu đồng/tháng.
Bước 2: Trừ giảm trừ gia cảnh
Trước khi tính thuế, bạn được trừ giảm trừ gia cảnh:
- Giảm trừ cho bản thân: 15.500.000 đồng/tháng
- Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 6.200.000 đồng/tháng
Với người không có người phụ thuộc:
Thu nhập tính thuế = 17.900.000 − 15.500.000 = 2.400.000 đồng
Bước 3: Áp biểu thuế lũy tiến
2.400.000 đồng nằm gọn trong bậc 1 của biểu thuế (đến 10 triệu, thuế suất 5%):
Thuế TNCN = 2.400.000 × 5% = 120.000 đồng
Một con số nhỏ đến mức nhiều người ngạc nhiên. Đó là tác dụng của mức giảm trừ 15,5 triệu đồng — nó ăn gần hết thu nhập chịu thuế của bạn.
Kết quả: bảng chi tiết đầy đủ
| Khoản mục | Số tiền |
|---|---|
| Lương Gross | 20.000.000 đ |
| Trừ BHXH 8% | −1.600.000 đ |
| Trừ BHYT 1,5% | −300.000 đ |
| Trừ BHTN 1% | −200.000 đ |
| Thu nhập chịu thuế | 17.900.000 đ |
| Trừ giảm trừ bản thân | −15.500.000 đ |
| Thu nhập tính thuế | 2.400.000 đ |
| Thuế TNCN (bậc 1, 5%) | −120.000 đ |
| Lương Net thực nhận | 17.780.000 đ |
Tỷ lệ thực nhận là 88,9% lương gross.
Có người phụ thuộc thì khác thế nào?
Đây là chỗ nhiều người bỏ tiền ra cửa sổ vì không đăng ký người phụ thuộc.
| Số người phụ thuộc | Tổng giảm trừ | Thu nhập tính thuế | Thuế | Lương Net |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 15.500.000 đ | 2.400.000 đ | 120.000 đ | 17.780.000 đ |
| 1 | 21.700.000 đ | 0 đ | 0 đ | 17.900.000 đ |
| 2 | 27.900.000 đ | 0 đ | 0 đ | 17.900.000 đ |
Chỉ cần một người phụ thuộc là bạn hết phải nộp thuế ở mức lương này. Từ người thứ hai trở đi không thay đổi gì nữa, vì thuế đã về 0.
Nếu bạn có con nhỏ, cha mẹ già không nơi nương tựa hoặc vợ/chồng không có thu nhập, hãy đăng ký ngay — mỗi người phụ thuộc giúp giảm trừ 6,2 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 74,4 triệu đồng mỗi năm.
Công ty phải trả bao nhiêu cho bạn?
Lương gross không phải chi phí thật của công ty. Ngoài 20 triệu trả cho bạn, công ty còn đóng thêm 21,5%:
| Khoản | Tỷ lệ | Số tiền |
|---|---|---|
| BHXH | 17,5% | 3.500.000 đ |
| BHYT | 3% | 600.000 đ |
| BHTN | 1% | 200.000 đ |
| Tổng công ty đóng thêm | 21,5% | 4.300.000 đ |
| Tổng chi phí của công ty | 24.300.000 đ |
Biết con số này rất hữu ích khi thương lượng lương: công ty nhìn vào 24,3 triệu, bạn nhìn vào 17,78 triệu. Khoảng cách 6,5 triệu đồng đó là bảo hiểm và thuế, không ai giữ.
Khi thương lượng lương, hỏi gross hay net?
Luôn hỏi rõ con số nhà tuyển dụng đưa ra là gross hay net. Chênh lệch ở mức 20 triệu là khoảng 2,2 triệu đồng mỗi tháng, tức gần 27 triệu đồng mỗi năm — đủ lớn để không nên đoán.
Nếu bạn muốn thực nhận đúng 20 triệu, lương gross cần khoảng 22,7 triệu đồng. Bạn có thể kiểm tra bằng chế độ Net → Gross trong công cụ.
Tự kiểm tra bảng lương của bạn
Nếu số tiền về tài khoản không khớp với kết quả tính, hãy kiểm tra ba điểm sau:
- Mức lương đóng bảo hiểm — một số công ty đóng bảo hiểm theo mức thấp hơn lương thực nhận. Khi đó bảo hiểm trừ ít hơn nhưng thu nhập chịu thuế cao hơn, thuế tăng lên.
- Người phụ thuộc đã đăng ký chưa — bộ phận nhân sự chỉ áp giảm trừ khi bạn đã đăng ký và có mã số thuế người phụ thuộc.
- Các khoản phụ cấp — phụ cấp ăn trưa, điện thoại, đi lại có quy định miễn thuế trong mức trần nhất định, nên không phải khoản nào cũng chịu thuế như lương.